Osmanlı genişlemesinin en önemli sonuçlarından birisi de Balkanların küçümsenmeyecek bir bölümünün Türkler için vatanlaşmasıdır. Osmanlı'nın yıkılışı döneminde Balkanlarda uğranılan kayıplar bundan dolayı siyasal ve toplumsal hafızada derin izler bırakmıştır. Cumhuriyeti kuran kadrolar içinde ve başında imparatorluğun eski Balkan topraklarından olanların oranı büyüktür. Bu nesil 12 yıl süren savaşın bıraktığı izleri, doğdukları yerlerin başka ülkelerin hatta doğdukları zaman var olmayan devletlerin kontrolüne girmesinin akıl ve duygu dünyalarında yarattığı fırtınaların sonuçlarını Cumhuriyetin kendisini koruma anlayışına yansıtmıştır. Bulgaristan'ın ise bu coğrafya içinde özel bir konumu vardır. Bağımsızlığını kazandığı tarihte dahi Bulgaristan nüfusunun çoğunluğunu Türkler oluşturmaktadır. Bu ülkedeki Türk nüfus zaman içinde bilinçli bir tasfiye politikasına tabii tutularak Türkiye'ye yollanmıştır. Bulgar hükümetlerinin Türksüzleştirme politikalarının en son adımını 1980'li yılların Jivkov rejiminin Türkleri Bulgarlaştırma politikası olmuştur. Her iki ülke arasında gerilime neden olan bu kültürel soykırım denemesi Bulgaristan Türklerinin gösterdiği direniş, sosyalizmin içine girdiği genel gerilime süreci ve Ankara'nın çabalan sonucunda başarısızlığa uğramıştır. Ancak birçok konuda olduğu gibi bu dönem de bilimsel bir araştırmaya inceleme konusu olmamıştır. Emekli büyükelçi ve ASAM Başkan Danışmanı sayın Ömer Lütem'in çalışması 1980'1i yıllardaki gelişmeleri en yakından takip eden bir diplomatın bilgi birikimi ile bu konudaki ilk dev eserdir. Olayların içinde Türkiye'nin Sofya Büyükelçisi olarak bulunan Ömer Lütem 3 ciltten oluşacak olan çalışmasında belgelere ve gözlemlere dayanarak gelişmeleri en ince ayrıntılarına kadar tespit etmiştir. Sayın Lütem'e bu çalışmalarından dolayı ASAM adına teşekkür ediyorum. Doç. Dr. Ümit Özdağ ASAM Başkanı

---